افغانستان در فضای مجازی ۲۰۲۵: چه وب‌سایت‌هایی پربازدید بودند و مردم چه چیزهایی را جستجو کردند؟

افغانستان در فضای مجازی ۲۰۲۵

وب‌سایت‌های پربازدید و الگوهای جستجوی کاربران

نویسنده: مهدی حیدری – مدیر مسول دانشنامه

مقدمه

فضای دیجیتال افغانستان در سال ۲۰۲۵ تصویری چندلایه و معنادار از جامعه‌ای در حال تطبیق با محدودیت‌ها، نیازها و تحولات جهانی ارائه می‌دهد. داده‌های تحلیلی پلتفرم‌های معتبر داده‌کاوی مانند Semrush و DataReportal نشان می‌دهد که رفتار آنلاین کاربران افغانستانی دیگر صرفاً معطوف به سرگرمی یا مصرف محتوا نیست، بلکه بیش از هر زمان دیگری به سمت اطلاعات حیاتی، آموزش، ابزارهای هوشمند و راه‌حل‌های عملی زندگی حرکت کرده است.

یکی از مهم‌ترین تغییرات ساختاری در رتبه‌بندی وب‌سایت‌ها، ظهور پلتفرم‌های هوش مصنوعی در جایگاه‌های نخست است. این موضوع نه یک موج زودگذر، بلکه پاسخی مستقیم به نیاز کاربران برای دسترسی سریع به دانش، ترجمه، آموزش، تولید محتوا و حتی حل مشکلات روزمره است؛ رشدی که با شتاب جهانی هوش مصنوعی هم‌راستا بوده و در افغانستان نیز، علی‌رغم محدودیت‌های زیرساختی، به‌وضوح قابل مشاهده است.

در عین حال، برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها، کلیدواژه‌های مرتبط با مهاجرت نه‌تنها از رفتار جستجوی کاربران حذف نشده‌اند، بلکه همچنان در میان پرتکرارترین موضوعات قرار دارند. این استمرار، ریشه در تحولات سیاسی، فشارهای اقتصادی، ناامنی شغلی و محدودیت‌های اجتماعی دارد؛ عواملی که طی سال‌های گذشته شکل ثابت اما پویایی به الگوی جستجوی افغان‌ها داده‌اند.

نکته قابل توجه دیگر، افت رتبه وب‌سایت‌های پورنوگرافی در مقایسه با دهه گذشته است. بر اساس مقالات علمی منتشرشده درباره تغییر ذائقه دیجیتال نسل‌های جدید (به‌ویژه نسل Z و نسل آلفا)، کاربران جوان‌تر تمایل بیشتری به محتوای تعاملی، آموزشی، کاربردی و مبتنی بر هویت دارند. این تغییر سلیقه، همراه با افزایش آگاهی دیجیتال، فیلترینگ، و جایگزینی سرگرمی‌های هوشمند (ویدیو، بازی، هوش مصنوعی)، موجب کاهش سهم این دسته از وب‌سایت‌ها در ترافیک کلی شده است.

با وجود چالش‌های زیرساختی و محدودیت‌های اینترنتی، تعداد کاربران اینترنت در آغاز سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳.۲ میلیون نفر رسیده که نشان‌دهنده ضریب نفوذ ۳۰.۵ درصدی است؛ رقمی که اگرچه پایین‌تر از میانگین جهانی است، اما از پویایی قابل توجه فضای دیجیتال افغانستان حکایت دارد.

۱. پربازدیدترین وب‌سایت‌ها در افغانستان (۲۰۲۵)

طبق داده‌های استخراج‌شده، موتورهای جستجو و پلتفرم‌های هوش مصنوعی در صدر فهرست قرار دارند. رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد، یکی از شاخص‌ترین روندهای امسال بوده است.

تحلیل:
حضور دو وب‌سایت هوش مصنوعی در میان ۱۰ سایت نخست، نشان می‌دهد کاربران افغان نه‌تنها مصرف‌کننده محتوا، بلکه به‌دنبال ابزار حل مسئله، یادگیری و تولید هستند. این روند، به‌ویژه در میان دانشجویان، معلمان، روزنامه‌نگاران و فریلنسرها برجسته است.

۲. بیشترین موضوعات جستجو شده در گوگل

الف) تکنولوژی و هوش مصنوعی

با جهانی شدن موج هوش مصنوعی، کاربران افغانستان نیز به‌طور فعال به دنبال یادگیری و استفاده از این ابزارها بوده‌اند. جستجوهایی مانند:

• ChatGPT

• Google Gemini

• تولید تصویر با هوش مصنوعی

• ترجمه و خلاصه‌سازی با AI

در کنار آن، جستجوی برندهای موبایل مانند Apple و Samsung برای مقایسه قیمت و مشخصات فنی، همچنان از پرحجم‌ترین ترندهاست.

ب) ورزش (به‌ویژه کریکت)

کریکت بدون تردید محبوب‌ترین ورزش در فضای جستجوی افغانستان است. عملکرد موفق تیم ملی کریکت افغانستان در تورنمنت‌های بین‌المللی ۲۰۲۵ باعث افزایش ناگهانی جستجوهایی مانند:

• Live Score

• Cricket Highlights

• Afghanistan vs [Team]

سایت‌هایی مانند ESPNcricinfo و Cricbuzz سهم بالایی از ترافیک کاربران افغان را به خود اختصاص داده‌اند.

ج) اخبار و مسائل اجتماعی

در فضای سیاسی و اجتماعی پرچالش، کاربران همچنان به دنبال منابع خبری قابل اعتماد هستند. جستجوی نام رسانه‌هایی مانند:

• BBC Pashto / Persian

• TOLOnews

در کنار آن، افزایش جستجو برای کلاس‌های آنلاین و آموزش رایگان – به‌ویژه در میان دختران – یکی از روندهای معنادار سال ۲۰۲۵ بوده است.

د) خدمات کنسولی و مهاجرت

کلیدواژه‌های مرتبط با مهاجرت همچنان جزو پرتکرارترین‌ها هستند، از جمله:

• ویزای ایران

• ویزای پاکستان

• پناهندگی

• مهاجرت کاری و تحصیلی

این الگو نشان می‌دهد که مهاجرت برای بسیاری از کاربران نه یک انتخاب، بلکه یک راهبرد بقا و آینده‌سازی است.

جمع‌بندی

فضای دیجیتال افغانستان در سال ۲۰۲۵ بازتابی دقیق از نیازهای واقعی جامعه است:
دانش، ابزار، خبر، امید و راه خروج از بن‌بست‌ها.
رشد هوش مصنوعی، استمرار جستجوهای مهاجرتی، و تغییر سلیقه نسل جدید از سرگرمی‌های کم‌عمق به محتوای کاربردی، نشان می‌دهد که اینترنت در افغانستان بیش از گذشته نقشی کارکردی و حیاتی پیدا کرده است.